Hội thảo quy tụ hơn 120 đại biểu là đại diện lãnh đạo, cán bộ đến từ Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm, Ban quản lý các dự án lâm nghiệp, Quỹ Bảo vệ và phát triển rừng, chủ rừng là tổ chức của 05 tỉnh Bắc Trung Bộ, đại biểu một số Quỹ Bảo vệ và phát triển rừng tỉnh có tiềm năng về trao đổi, chuyển nhượng tín chỉ các-bon rừng, cùng đại diện một số tổ chức quốc tế và chuyên gia..

Toàn cảnh hội thảo. Ảnh: VNFF

ERPA - Bước đi tiên phong của Việt Nam trong thương mại hóa tín chỉ các-bon rừng
Theo báo cáo đánh giá của tư vấn, chương trình thí điểm ERPA tại 5 tỉnh Bắc Trung Bộ đã tạo dấu mốc lịch sử khi Việt Nam lần đầu tiên chuyển nhượng thành công 11,3 triệu tấn CO₂ từ rừng tự nhiên cho Ngân hàng Thế giới, thu về 56,5 triệu USD – nguồn lực tài chính lớn hỗ trợ trực tiếp cho công tác bảo vệ và phát triển rừng trong giai đoạn 2023–2025.

Đây là lượng giảm phát thải từ rừng được xác minh từ giai đoạn 2018–2019, vượt xa mức dự kiến ban đầu nhờ chất lượng rừng tự nhiên được nâng lên rõ rệt sau nhiều năm đóng cửa rừng. Kết quả này khẳng định tiềm năng lớn của tín chỉ các-bon rừng Việt Nam, đồng thời mở ra cơ hội để mở rộng cơ chế chi trả dịch vụ hấp thụ và lưu giữ các-bon trên quy mô toàn quốc.

Quỹ BV&PTR thành phố Huế chia sẻ tại hội thảo. Ảnh: VNFF

Nguồn lực mới cho hơn 2,15 triệu ha rừng tự nhiên và hàng chục nghìn hộ dân sống gần rừng
Từ nguồn thu ERPA, VNFF đã điều phối hơn 1.213 tỷ đồng cho 5 tỉnh Bắc Trung Bộ để chi trả cho các chủ rừng và triển khai các hoạt động lâm nghiệp ưu tiên, hỗ trợ công tác tuần tra giám sát bảo vệ rừng, khoán bảo vệ rừng, phát triển sinh kế cộng đồng, hỗ trợ công trình công cộng cho cộng đồng, thôn, bản, hoạt động lâm sinh và tăng cường quản lý rừng bền vững.

Theo báo cáo, hơn 78.000 hộ gia đình, cá nhân, 1.204 cộng đồng dân cư, 445 UBND xã và 140 chủ rừng là tổ chức đã được hưởng lợi từ nguồn thu ERPA.

Nguồn hỗ trợ ERPA đã góp phần trực tiếp cải thiện sinh kế cho người dân miền núi, đặc biệt là đồng bào dân tộc thiểu số (chiếm hơn 64% đối tượng hưởng lợi). Chỉ tính riêng hỗ trợ phát triển sinh kế, các cộng đồng đã triển khai hơn 835 công trình dân sinh như đường thôn, công trình nước sạch, đèn năng lượng mặt trời và hỗ trợ cây giống, con giống để phát triển sản xuất. 

Tác động mạnh mẽ đến quản lý, bảo vệ rừng và giảm vi phạm pháp luật liên quan đến lâm nghiệp
Với nguồn lực bổ sung đáng kể cho công tác bảo vệ rừng, các địa phương Bắc Trung Bộ đã tăng cường tuần tra, quản lý bảo vệ rừng bằng cả lực lượng chuyên trách và cộng đồng, đồng thời ứng dụng mạnh mẽ công nghệ thông tin và các hệ thống theo dõi rừng.

Theo báo cáo, tại nhiều tỉnh, kết quả rất rõ nét: năm 2024, Hà Tĩnh giảm 52,5% số vụ vi phạm và giảm 62,5% diện tích rừng bị xâm hại so với năm trước; Quảng Bình giảm hơn 50% số vụ; Thừa Thiên Huế ghi nhận mức vi phạm thấp nhất trong giai đoạn 2021–2024.

Việc rừng tự nhiên được bảo vệ tốt hơn đang tạo ra những lợi ích lan tỏa, giúp tăng chất lượng rừng, nâng cao giá trị sinh thái, giảm rủi ro thiên tai và tăng khả năng hấp thụ các-bon, góp phần quan trọng vào cam kết phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050 của Việt Nam.

Tiếp tục hoàn thiện thể chế, chính sách về dịch vụ hấp thụ và lưu giữ các-bon của rừng
ERPA là thí điểm đầu tiên đối với dịch vụ hấp thụ và lưu giữ các-bon của rừng ở Việt Nam, nhờ đó đã mang lại bài học thực tiễn quan trọng để xây dựng chính sách chi trả dịch vụ hấp thụ và lưu giữ các-bon của rừng trong thời gian tới. Hàng trăm văn bản hướng dẫn từ trung ương đến địa phương, sổ tay hướng dẫn triển khai, hệ thống biểu mẫu, quy trình về đảm bảo an toàn môi trường và xã hội, hệ thống kiểm tra, giám sát đã được tập huấn cho các bên liên quan để có thể triển khai, áp dụng hiệu quả trong quá trình thực hiện thí điểm.

Phát biểu tại hội thảo, lãnh đạo Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm nhấn mạnh: ERPA không chỉ mang lại nguồn lực tài chính mới, hỗ trợ cho công tác quản lý, bảo vệ rừng, giúp cải thiện đời sống cho bà con làm nghề rừng vùng Bắc Trung Bộ mà còn là cơ sở quan trọng để xây dựng, hoàn thiện thể chế, chính sách về các-bon rừng trên phạm vi toàn quốc - cụ thể là Nghị định về dịch vụ hấp thụ và lưu giữ các-bon của rừng đang được Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm tham mưu cho Bộ Nông nghiệp và Môi trường trình Chính phủ xem xét.

Quá trình thí điểm ERPA được đánh giá đã đạt được nhiều kết quả tích cực, đáng ghi nhận. ERPA đã tạo sự đột phá trong huy động nguồn lực ngoài ngân sách cho bảo vệ và phát triển rừng, tạo động lực mới cho ngành lâm nghiệp, góp phần quan trọng ổn định rừng tự nhiên, cải thiện đời sống và sinh kế cộng đồng vùng Bắc Trung Bộ. Bên cạnh đó, ERPA giúp tạo tiền đề để thể chế hóa dịch vụ hấp thụ và lưu giữ các-bon trên toàn quốc - một hướng đi quan trọng giúp Việt Nam bắt nhịp cùng chuyển động của thị trường các-bon rừng trên thế giới, đưa ngành lâm nghiệp trở thành ngành kinh tế xanh, đóng góp mạnh mẽ vào mục tiêu phát triển bền vững và chống biến đổi khí hậu toàn cầu.